OEE Nedir, Nasıl Hesaplanır? Formül, Örnek ve Hesaplama Aracı
OEE, bir makinenin ya da istasyonun planlanan sürenin ne kadarını gerçekten sağlam ürün üreterek geçirdiğini tek bir yüzdeyle gösterir. Aşağıda formülü, çözümlü bir örneği ve kendi verinizle deneyebileceğiniz hesaplama aracını bulacaksınız.
6 dk okumaGüncelleme: 19 Kasım 2026
OEE nedir?
OEE (Overall Equipment Effectiveness), Türkçede toplam ekipman etkinliği olarak geçer. Üç soruya birden yanıt verir: Ekipman planlandığı kadar çalıştı mı? Çalışırken olması gereken hızda mıydı? Ürettiklerinin ne kadarı sağlamdı?
Üçünün çarpımı OEE’dir. Sayının kendisinden çok hangi bileşenin düşük olduğu işe yarar: kaybın duruştan mı, yavaşlıktan mı, hatadan mı geldiğini gösterir.
OEE formülü
OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite
| Bileşen | Formül | Gösterdiği kayıp |
|---|---|---|
| Kullanılabilirlik | Çalışma süresi ÷ Planlı üretim süresi | Arıza, ayar ve bekleme duruşları |
| Performans | (İdeal çevrim süresi × Toplam üretim) ÷ Çalışma süresi | Yavaş çalışma ve küçük duruşlar |
| Kalite | Sağlam ürün ÷ Toplam üretim | Hurda ve yeniden işleme |
Planlı üretim süresi, vardiyadan planlı molalar ve planlı bakım çıkarıldıktan sonra kalan süredir. Çalışma süresi, bundan plansız duruşlar da çıkarılınca kalandır.
OEE hesaplama aracı
Kendi vardiyanızın değerlerini girin; sonuç anında güncellenir. Açılıştaki değerler aşağıdaki örneğe aittir.
OEE
%76,2
- Kullanılabilirlik
- %90
- Performans
- %86,4
- Kalite
- %98
Çalışma süresi: 405 dakika
Çözümlü örnek
Bir montaj istasyonu 480 dakikalık vardiyada 30 dakika planlı mola veriyor; planlı üretim süresi 450 dakika. Vardiya boyunca 45 dakika plansız duruş yaşanıyor, 700 adet üretiliyor ve bunların 14’ü hatalı çıkıyor. İdeal çevrim süresi 30 saniye.
| Bileşen | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Çalışma süresi | 450 − 45 | 405 dakika |
| Kullanılabilirlik | 405 ÷ 450 | %90,0 |
| Performans | (30 sn × 700) ÷ (405 dk × 60) | %86,4 |
| Kalite | (700 − 14) ÷ 700 | %98,0 |
| OEE | 0,900 × 0,864 × 0,980 | %76,2 |
Bileşenlerin hiçbiri tek başına kötü görünmüyor, ama çarpımları planlanan sürenin yaklaşık dörtte birinin kaybolduğunu söylüyor. En düşük bileşen performans; ilk bakılacak yer yavaşlık ve küçük duruşlar.
İyi bir OEE kaçtır?
%85 sıkça “dünya sınıfı” olarak anılır; bu değer %90 kullanılabilirlik, %95 performans ve %99 kalite varsayımından gelir. Birçok işletmede ilk ölçüm bunun epey altında çıkar ve bu olağandır.
Başka fabrikalarla kıyaslamak yerine kendi eğiliminize bakın: aynı hattın OEE’si haftadan haftaya artıyor mu, hangi bileşen geriliyor?
Altı büyük kayıp
OEE’yi düşüren kayıplar altı başlıkta toplanır; her biri bileşenlerden birine yazılır.
| Kayıp | Etkilediği bileşen | Örnek |
|---|---|---|
| Arıza duruşları | Kullanılabilirlik | Makine arızası, malzeme bekleme |
| Ayar ve model değişimi | Kullanılabilirlik | Kalıp ya da fikstür değiştirme |
| Küçük duruşlar | Performans | Parça sıkışması, kısa beklemeler |
| Hız kaybı | Performans | İdeal çevrimin altında çalışma |
| Proses hataları | Kalite | Hurda, yeniden işleme |
| Başlangıç kayıpları | Kalite | Devreye alma sırasında çıkan hatalı ürün |
Hesaplarken sık yapılan hatalar
- Planlı molayı duruş saymak. Planlı mola ve bakım, planlı üretim süresinden düşülür; kullanılabilirliği etkilemez.
- İdeal çevrim süresini gevşek seçmek. Performans %100’ü geçiyorsa hedef süre gerçekte ulaşılabilenden uzundur.
- Yeniden işlenen ürünü sağlam saymak. Kalite, ilk seferde sağlam çıkan ürünle hesaplanır.
- Veriyi vardiya sonunda elle toplamak. Akılda tutulan duruşlar eksik, süreler yuvarlak yazılır; OEE olduğundan iyi görünür.
Manuel montajda OEE
OEE makineler için doğmuş olsa da manuel montaj istasyonlarında da kullanılır; burada “ekipman” istasyonun kendisidir. Zor olan hesap değil veridir: duruşun ne kadar sürdüğü, nedeninin ne olduğu ve kaç ürünün neden reddedildiği çoğu zaman kayıtsız kalır.
Sık sorulan sorular
OEE %100’ü geçebilir mi?
Doğru tanımlanmış bir OEE %100’ü geçmez. Performans %100’ün üzerinde çıkıyorsa ideal çevrim süresi gerçekte ulaşılabilen süreden uzun seçilmiştir; süreyi güncelleyin.
OEE ile TEEP arasındaki fark nedir?
OEE planlı üretim süresini esas alır. TEEP ise takvim süresinin tamamını (24 saat, 7 gün) esas alır ve tesisin ne kadar kullanıldığını gösterir.
OEE ne sıklıkla ölçülmeli?
Vardiya ya da gün bazında ölçüp haftalık eğilime bakmak yaygın uygulamadır. Tek bir vardiyanın değeri değil, haftalar içindeki yönü anlamlıdır.